ΟΙ EΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ 19ος κα? 20Oς α??νες ?νέσυραν ?π? τ?ν πλο?το τ?ς λειτουργικ?ς κα? πατερικ?ς μας παραδόσεως πλ?θος μαργαριτ?ν, ο? ?πο?οι παρέμεναν ?φανε?ς κα? κατεχωσμένοι ?ντ?ς τ?ς κόνεως τ?ν μεγάλων βιβλιοθηκ?ν το? ?ξωτερικο?. ?λοι α?το? ο? μαργαρ?τες, ?λλως ο? χειρόγραφοι κώδικες τ?ς ?κκλησιαστικ?ς μας ζω?ς, ?ναδείχθηκαν ?π? το?ς ε?δήμονες τ?ν διαφόρων κλάδων τ?ς ?πιστημοσύνης κα? ?γιναν ?ντικείμενο μεγάλου ?νδιαφέροντος κα? ?πισταμένης μελέτης. ?νας τέτοιος μαργαρίτης, ? ?πο?ος ?φορ? στ?ν λειτουργικ? πλο?το τ?ς ?κκλησίας μας, ε?ναι κα? ? Θεία Λειτουργία ? φερομένη ?π’ ?νόματι το? ?ν ?γίοις πατρ?ς ?μ?ν Γρηγορίου το? Θεολόγου (329-390 μ.Χ.). Κατ? τ?ν ?κκλησιαστικ? παράδοση, ? ?γιος ε?ρισκόμενος στ?ν ?λεξάνδρεια τ?ς Α?γύπτου γι? ν? γνωρίσει ?κ το? σύνεγγυς τ?ν ?σκητισμ? τ?ς ?ρήμου κα? λαμβάνοντας ?φορμ? ?π? τ?ν ?ξάπλωση τ?ς α?ρετικ?ς λαίλαπας το? ?ρειανισμο?, συγγράφει νέες ε?χ?ς γι? τ?ν Θεία Λειτουργία, ?πηρεασμένος ?φ’ ?ν?ς ?π? τ?ν λειτουργικ? παράδοση τ?ς ?κκλησίας τ?ς ?λεξανδρείας κα? ?φ’ ?τέρου, ?μπνευσμένος ?π? τ?ν θεολογικ? προσφορ? τ?ς ?ρθόδοξης Καππαδοκίας. ? στάση α?τ? το? ?γίου μ?ς θυμίζει ?νάλογη πρακτικ? το? Μεγάλου Βασιλείου (330-379 μ.Χ.), ? ?πο?ος ?νέλαβε τ?ν ?ρχιεπισκοπ? Καισαρείας τ?ς Καππαδοκίας μετ? το?ς ?ρειανόφρονες Διάνιο κα? Ε?σέβιο κα? ?ναγκαζόμενος ν? συντάξει νέες ε?χ?ς γι? τ?ν Θεία Λειτουργία, διακήρυσσε δι? τ?ν Ε?χ?ν α?τ?ν τ? ?ρθόδοξο ?π?ρ το? θεανθρωπίνου προσώπου το? ?ησο? Χριστο? δόγμα. ? Θεία Λειτουργία α?τ? διασ?ζεται μέχρι τ?ν ?μερ?ν μας κα? τελε?ται δέκα φορ?ς μέσα στ?ν λειτουργικ? χρόνο τ?ς ?ρθοδόξου ?κκλησίας. Παρομοίως, λοιπόν, συντάσσει νέες ε?χ?ς τ?ς Θείας Λειτουργίας κα? ? ?γιος Γρηγόριος· κατ’ ?ρχήν, χρησιμοποιε? τ?ν θεολογικ? ?ρολογία τ?ς ?ρθοδόξου ?νατολ?ς περ? το? προσώπου το? Χριστο? κατ? τ? δόγμα τ?ς Α΄ Ο?κουμενικ?ς Συνόδου (Νίκαια Μ. ?σίας, 325 μ.Χ.), ?πως ? Μέγας Βασίλειος κα? ? ?γιος ?μβρόσιος, ?λλ? προχωρε? ?κόμη ?να β?μα· προκειμένου ν? δηλώσει ?τι ? ?ησο?ς Χριστ?ς ε?ναι «?μοούσιος τ? Πατρ?» κα? ?σότιμος μ? Α?τόν